Giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Chia sẻ chuyên môn từ bác sĩ Trần Quốc Khánh – Chuyên gia Nam học Bệnh viện Bạch Mai

1. Giãn tĩnh mạch thừng tinh – kẻ thầm lặng ảnh hưởng đến khả năng làm cha

Trong quá trình khám nam khoa, tôi gặp khá nhiều bệnh nhân trẻ đến khám vì lý do chậm có con, nhưng hoàn toàn không có triệu chứng bất thường về sinh lý.

Sau khi khám lâm sàng và siêu âm, nguyên nhân được xác định là giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Điều đáng nói là phần lớn những người bệnh này không hề biết mình mắc bệnh.

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến làm suy giảm chất lượng tinh trùng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng chỉ định, nhiều trường hợp có thể cải thiện đáng kể.

2. Giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì?

Thừng tinh là cấu trúc chứa:

• Động mạch nuôi tinh hoàn.
• Tĩnh mạch dẫn lưu máu.
• Ống dẫn tinh.
• Thần kinh.
• Mạch bạch huyết.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng các tĩnh mạch trong thừng tinh bị giãn bất thường do máu ứ đọng và lưu thông kém.

Tình trạng này làm:

• Tăng nhiệt độ tinh hoàn.
• Giảm lượng oxy đến mô tinh hoàn.
• Ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng.
• Có thể làm giảm nồng độ testosterone ở một số trường hợp.

3. Vì sao bệnh thường gặp ở bên trái?

Khoảng 80–90% trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh xảy ra ở bên trái.

Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến cấu tạo giải phẫu:

• Tĩnh mạch tinh trái dài hơn.
• Áp lực dòng máu cao hơn.
• Dễ xảy ra hiện tượng trào ngược máu.

Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xuất hiện:

• Hai bên.
• Chỉ bên phải (ít gặp hơn và cần được đánh giá kỹ để loại trừ các nguyên nhân khác).

4. Nguyên nhân gây giãn tĩnh mạch thừng tinh

Hiện nay, nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn.

Một số yếu tố liên quan gồm:

• Van tĩnh mạch hoạt động không hiệu quả.
• Máu chảy ngược.
• Áp lực trong tĩnh mạch tăng cao.
• Yếu tố bẩm sinh.

5. Dấu hiệu nhận biết giãn tĩnh mạch thừng tinh

Điều khó khăn là nhiều bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng.

Bệnh thường được phát hiện khi:

• Khám sức khỏe sinh sản.
• Khám vô sinh.
• Khám nam khoa định kỳ.

Một số người có thể gặp:

Đau âm ỉ vùng bìu

• Đau nhẹ.
• Cảm giác nặng tinh hoàn.
• Đau tăng khi đứng lâu.
• Đau sau vận động.
• Đỡ hơn khi nằm nghỉ.

Cảm giác nặng bìu

Người bệnh mô tả:

• Có vật gì kéo xuống.
• Khó chịu khi đi bộ lâu.

Sờ thấy búi tĩnh mạch

Ở những trường hợp rõ, bác sĩ hoặc chính người bệnh có thể cảm nhận:

• Các tĩnh mạch ngoằn ngoèo.
• Giống như búi giun trong bìu.

Chậm có con

Đây là lý do rất phổ biến khiến người bệnh đến khám.

6. Giãn tĩnh mạch thừng tinh có gây vô sinh không?

Đây là câu hỏi tôi nhận được rất nhiều.

Câu trả lời là:

Có thể, nhưng không phải tất cả bệnh nhân đều vô sinh.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể:

• Làm giảm số lượng tinh trùng.
• Giảm khả năng di động.
• Tăng tỷ lệ tinh trùng dị dạng.
• Ảnh hưởng đến chất lượng ADN của tinh trùng.

Tuy nhiên:

• Có người giãn rất nhiều nhưng vẫn có con tự nhiên.
• Có người giãn mức độ nhẹ nhưng chất lượng tinh trùng đã bị ảnh hưởng.

Do đó, quyết định điều trị không chỉ dựa vào mức độ giãn mà còn phải đánh giá toàn diện tình trạng của người bệnh.

7. Những ai nên đi khám?

Bạn nên khám nếu:

• Đau tinh hoàn kéo dài.
• Cảm giác nặng bìu.
• Chậm có con.
• Kết quả tinh dịch đồ bất thường.
• Sờ thấy khối ngoằn ngoèo trong bìu.
• Tinh hoàn nhỏ hơn bình thường.

8. Bác sĩ chẩn đoán như thế nào?

Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ:

• Quan sát.
• Sờ bìu.
• Khám khi đứng.
• Khám khi nằm.
• Có thể yêu cầu người bệnh thực hiện nghiệm pháp Valsalva (rặn nhẹ) để hỗ trợ đánh giá.

Siêu âm Doppler

Đây là phương pháp giúp:

• Xác định mức độ giãn.
• Đánh giá dòng máu.
• Đo kích thước tĩnh mạch.
• Phát hiện trào ngược.

Tinh dịch đồ

Được chỉ định khi:

• Chậm có con.
• Đánh giá khả năng sinh sản.
• Theo dõi sau điều trị.

9. Giãn tĩnh mạch thừng tinh có cần mổ không?

Không phải tất cả bệnh nhân đều cần phẫu thuật.

Thông thường, bác sĩ sẽ cân nhắc can thiệp khi:

• Đau kéo dài ảnh hưởng sinh hoạt.
• Tinh dịch đồ bất thường.
• Có dấu hiệu giảm kích thước tinh hoàn.
• Chậm có con và xác định đây là nguyên nhân phù hợp.

Đối với các trường hợp không có triệu chứng hoặc chưa ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, bác sĩ có thể theo dõi định kỳ và tư vấn thay đổi lối sống.

Việc quyết định phẫu thuật cần dựa trên đánh giá toàn diện chứ không chỉ dựa vào kết quả siêu âm.

10. Điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh như thế nào?

Tùy từng trường hợp.

Có thể gồm:

Theo dõi

Áp dụng khi:

• Không đau.
• Tinh dịch bình thường.
• Không ảnh hưởng sinh sản.

Điều trị nội khoa

Một số trường hợp cần:

• Điều trị triệu chứng.
• Điều chỉnh lối sống.
• Theo dõi định kỳ

Phẫu thuật

Khi có chỉ định, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp.

Mục tiêu là:

• Giảm trào ngược máu.
• Cải thiện môi trường của tinh hoàn.
• Hỗ trợ nâng cao chất lượng tinh trùng ở những trường hợp thích hợp.

11. Khám giãn tĩnh mạch thừng tinh ở đâu uy tín?

Đây là bệnh lý cần được đánh giá bởi bác sĩ có kinh nghiệm trong lĩnh vực nam học và sức khỏe sinh sản.

Hiện nay, nhiều bệnh nhân lựa chọn Phòng khám Mega Med để khám các bệnh lý nam khoa và vô sinh nam.

Tại đây:

• Bệnh nhân được khám riêng tư.
• Có đầy đủ các bước đánh giá từ khám lâm sàng đến siêu âm và xét nghiệm khi cần.
• Phác đồ điều trị được xây dựng dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Đặc biệt, bác sĩ Trần Quốc Khánh, với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nam học và hiện đang công tác tại Bệnh viện Bạch Mai, luôn nhấn mạnh rằng không phải mọi trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh đều cần phẫu thuật. Điều quan trọng là đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

12. Lời khuyên từ bác sĩ

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là bệnh lý khá phổ biến nhưng không phải là bản án vô sinh .

Nếu được phát hiện sớm, theo dõi đúng cách và điều trị khi có chỉ định, nhiều nam giới vẫn có khả năng sinh sản tự nhiên hoặc cải thiện đáng kể chất lượng tinh trùng.

Vì vậy, nếu bạn có biểu hiện đau âm ỉ vùng bìu, cảm giác nặng tinh hoàn hoặc đang gặp khó khăn trong việc có con, hãy chủ động đi khám thay vì chờ bệnh tiến triển.

13. Kết luận

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là một trong những nguyên nhân thường gặp ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nam giới. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp và cũng không phải ai mắc bệnh cũng bị vô sinh.

Điều quan trọng là được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa để xác định mức độ bệnh, đánh giá khả năng sinh sản và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Chủ động kiểm tra sớm sẽ giúp bảo vệ chức năng tinh hoàn và tăng cơ hội làm cha trong tương lai.